Przejdź do treści
  1. Start
  2. Północ
  3. Białe noce w Norwegii

Białe noce w Norwegii: kiedy słońce nie zachodzi

Potocznie białe noce w Norwegii to okres, w którym słońce o północy nie znika za horyzontem. Zimą odwrotne zjawisko, czyli noc polarna, oznacza brak dziennego światła przez wiele dni. W tym tekście znajdziesz wyjaśnienie obu zjawisk, tabelę okresów dla Tromsø, Nordkapp, Lofotów i Svalbardu oraz wskazówki, jak to wpływa na plan zwiedzania.

Redakcja Odkryj Norwegię, , 6 min czytania

Białe noce w Norwegii
Fot. Frankemann, CC BY-SA 4.0

Co to są białe noce w Norwegii?

Białe noce to potoczna nazwa dnia polarnego, czyli sytuacji, w której słońce pozostaje nad horyzontem przez co najmniej dwadzieścia cztery godziny z rzędu. Zjawisko występuje na północ od koła podbiegunowego w letnich miesiącach. W Norwegii dotyczy to między innymi Tromsø, Lofotów i Svalbardu. Zjawisko odwrotne, noc polarna, pojawia się zimą, gdy słońce pozostaje pod horyzontem przez ponad dobę.

Warto odróżnić dwa znaczenia. Ścisłe białe noce to miejsca, gdzie słońce o północy schodzi tylko kilka stopni pod horyzont, więc zamiast słońca jest zmierzch, a przy czystym niebie można czytać bez sztucznego światła. Dla części Norwegii zjawisko zaczyna się na szerokości około 65 stopni i 44 minut.

Ogólny przegląd atrakcji kraju znajdziesz w osobnym tekście: co zobaczyć w Norwegii.

Dlaczego w Norwegii słońce nie zachodzi?

Powodem jest nachylenie osi Ziemi, które wynosi 23 stopnie, 26 minut i 21,41196 sekundy. Na dużych szerokościach słońce w lecie nie zachodzi, tylko krąży nad horyzontem coraz wyżej. Im bliżej bieguna, tym dłuższy okres:

  • na kole podbiegunowym słońce jest widoczne bez przerwy przez jeden dzień w czasie przesilenia letniego,
  • około 100 kilometrów bliżej bieguna zjawisko trwa kilka tygodni,
  • na samym biegunie dzień polarny trwa około sześciu miesięcy.

Na biegunie słońce wschodzi i zachodzi tylko raz w roku, w czasie równonocy. Przez pół roku krąży po niebie, a po przesileniu letnim zaczyna opadać niżej i zachodzi tuż po równonocy jesiennej. Ze względu na załamanie światła w atmosferze zjawisko może pojawić się także nieco na południe od koła podbiegunowego, najwyżej o jeden stopień.

Czy w białe noce robi się całkiem ciemno?

Nie zawsze. Zmierzch dzieli się na trzy fazy. Zmierzch cywilny trwa, gdy słońce znajduje się od 0 do 6 stopni pod horyzontem, nautyczny do 12 stopni, a astronomiczny do 18 stopni. Dopiero poniżej 18 stopni panuje prawdziwa noc.

Na obszarach polarnych w ciągu doby przechodzi się przez te fazy po kolei. W Vadsø w typowy dzień zmierzchu cywilnego świt zaczyna się od nocy, potem przechodzi przez zmierzch astronomiczny i nautyczny, a w południe jest najjaśniej. Przy gęstych chmurach dzień na wybrzeżu Finnmarku bywa ciemniejszy niż zwykle. Uliczne lampy mogą świecić także w południe, a odbicie w oknie widać nawet w dobrze oświetlonym pokoju.

Kiedy w Tromsø, na Nordkapp, Lofotach i Svalbardzie słońce nie zachodzi?

Poniższa tabela pokazuje przybliżone okresy dla czterech miejsc. Daty mogą nieco różnić się z roku na rok, a dokładny moment zależy od miejsca i dnia.

Kutry rybackie zacumowane w porcie na tle zabudowań i zielonego wzgórza w słoneczny dzień
Port w Honningsvåg w gminie Nordkapp Fot. Davide Mauro, CC BY-SA 4.0
Miejsce Słońce nad horyzontem całą dobę Noc bez dziennego światła
Tromsø (69 stopni szerokości) od końca maja do połowy lipca od około 1 grudnia do 10 stycznia
Nordkapp, Finnmark w czerwcu, najniżej około 5 stopni nad horyzontem od około 26 listopada do 16 stycznia (jak na 70 stopniu szerokości, np. Hammerfest)
Lofoty (68 stopni szerokości) od maja do wczesnego sierpnia od około 9 grudnia do 2 stycznia
Svalbard (Longyearbyen, 78 stopni) od 19 kwietnia do 23 sierpnia od około 27 października do 14 lutego

Na Nordkapp najniższe położenie słońca w nocy z 21 na 22 czerwca przypada o godzinie, którą najlepiej sprawdzić w tabelach astronomicznych dla tej szerokości geograficznej. W okolicy tego momentu wysokość słońca zmienia się w granicach pół stopnia przez około 45 minut w każdą stronę.

Jak białe noce zmieniają zwiedzanie Tromsø?

Tromsø leży na wyspie Tromsøya, połączonej z przedmieściami Tromsdalen mostem Tromsø Bridge i tunelem Tromsøysund. W centrum znajduje się najwięcej drewnianych domów w Północnej Norwegii, najstarsze z 1789 roku. Latem odbywa się tu kilka festiwali kulturalnych.

Białe noce pozwalają zwiedzać miasto bez pośpiechu, także wieczorem i w nocy. W Tromsø słońce nie znika od końca maja do połowy lipca, dlatego najlepiej zaplanować spacery na późne godziny. Z kolei zima przynosi noc bez dziennego światła od około 1 grudnia do 10 stycznia, więc wyjazd w tym czasie wymaga planu opartego na krótkim, jasnym południu.

Szczegóły o miejscach do obejrzenia znajdziesz w atrakcjach Tromsø. Podobną zasadę stosuje się w Narviku, który leży na szerokości 68 stopni, gdzie noc bez dnia trwa od około 9 grudnia do 2 stycznia.

Jak białe noce wpływają na zwiedzanie Lofotów?

Lofoty leżą na szerokości 68 stopni, czyli powyżej koła podbiegunowego. Dzięki Prądowi Zatokowemu klimat jest tu łagodniejszy niż na tej szerokości w innych miejscach, ale pogoda szybko się zmienia, więc przyda się ciepła bluza nawet latem.

Od maja do wczesnego sierpnia słońce świeci przez całą dobę. Zimą, w grudniu i styczniu, dzień sprowadza się do niebieskiego zmierzchu, który trwa około trzech godzin w okolicach południa. W marcu i we wrześniu długość dnia wynosi mniej więcej dwanaście godzin.

Najczęściej odwiedzane miejscowości to:

  • Svolvær, największa miejscowość archipelagu, dobra baza wypadowa,
  • Kabelvåg, najstarsza osada rybacka, z Muzeum Lofotów,
  • Reine, znana z widoków,
  • Å, najbardziej na południe wysunięta miejscowość na Moskenesøya, z muzeum rybołówstwa.

Na wyspy dopływają promy, między innymi z Bodø w Norwegii.

Jak wygląda zwiedzanie Svalbardu w białe noce?

Svalbard leży bezpośrednio na północ od Norwegii i od 1920 roku należy do Norwegii. Słońce nie zachodzi tu od 19 kwietnia do 23 sierpnia, a noc bez dnia trwa od około 27 października do 14 lutego. W Longyearbyen zmierzch nautyczny, czyli słabe światło pozwalające rozróżnić kształty, występuje od około 11 listopada do 30 stycznia.

Wyspy są w większości pokryte lodowcami, około siedemdziesiąt procent powierzchni. Tylko dziesięć procent to roślinność. Siedem parków narodowych i dwadzieścia trzy rezerwaty przyrody obejmują siedemdziesiąt procent wysp. Ruch poza osadami jest ściśle regulowany ze względu na niedźwiedzie polarne, więc samodzielne wędrówki wymagają przygotowania.

Dojazd odbywa się samolotem na lotnisko w Longyearbyen. Aktualne informacje o połączeniach znajdziesz na oficjalnej stronie tego lotniska.

Jak wygląda noc polarna w Norwegii?

Noc polarna w Norwegii oznacza, że słońce pozostaje pod horyzontem przez ponad dobę. Zjawisko dotyczy tylko obszarów wewnątrz kół podbiegunowych. Nawet wtedy rzadko panuje pełna ciemność, bo światło załamuje się w atmosferze i tworzy zmierzch.

Na Svalbardzie zimą przy dobrej widoczności można dostrzec gwiazdy. W Ny-Ålesund zmierzch astronomiczny trwa od około 12 do 30 grudnia. Prawdziwa noc, w której gwiazdy szóstej wielkości widać przez całą dobę, dotyczy dopiero wyższych szerokości, bliżej biegunów.

Zimą wielu ludzi korzysta z lamp świetlnych, ponieważ światło zmierzchu jest zbyt słabe. Terapie światłem stosuje się przy natężeniu do 10 000 luksów, a w żadnej fazie zmierzchu takiego światła nie ma.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu w białe noce?

Najpierw wybierz szerokość, bo od niej zależy, czy zobaczysz słońce o północy, czy noc bez dnia. Tromsø i Lofoty dają inne możliwości niż Svalbard, a Nordkapp leży gdzieś pośrodku. Potem sprawdź okres w tabeli i porównaj go z terminem urlopu.

Następnie zaplanuj zwiedzanie wokół jasnych godzin:

  • zostaw wieczory i noce na spacery i zdjęcia,
  • zimą wybierz trasy, które da się przejść przy krótkim, niebieskim dniu,
  • przy gęstych chmurach pamiętaj, że dzień może być ciemny nawet w południe.

Przeprawy promowe na Lofotach sprawdzaj przed wyjazdem na oficjalnej stronie przewoźnika, który je obsługuje.

Link partnerski Norwegia: noclegi. Porównaj noclegi

Link partnerski Oslo: loty. Porównaj ceny lotów

Pytania o Norwegię

Czy w Tromsø słońce nie zachodzi przez cały lipiec?

Nie. Zjawisko w Tromsø trwa od końca maja do połowy lipca. Pod koniec lipca słońce o północy zwykle już znika za horyzontem.

Czy białe noce i noc polarna to to samo?

Nie. Białe noce oznaczają słońce nad horyzontem przez całą dobę, a noc polarna słońce pod horyzontem. Oba zjawiska występują w przeciwnych porach roku.

Czy na Lofotach zimą jest całkiem ciemno?

Nie zawsze. W grudniu i styczniu przez około trzy godziny w okolicach południa widać niebieski zmierzch.

Czy na Svalbardzie w czerwcu słońce świeci o północy?

Tak. Od 19 kwietnia do 23 sierpnia słońce nie zachodzi. Podczas tego okresu można zwiedzać w każdej porze doby.

Ile trwa noc polarna na Svalbardzie?

W Longyearbyen noc bez dnia przypada od około 27 października do 14 lutego. Zmierzch nautyczny trwa od około 11 listopada do 30 stycznia.

Przekaż dalej: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Norwegia: wycieczki i bilety link partnerski